Koasa Trail Stage 3
De naam „Teufelskapelle“ wijst al op de legendarische plek waar het sacrale juweel op een veld iets boven de weg tussen Gasteig en Griesenau ligt. De unieke constructie van deze houten kapel op een rotsblok, waaraan een gemetseld beeldhek is gebouwd, zou volgens mondelinge overlevering al zo'n 500 jaar oud zijn. Veel wijst er echter op dat de kapel pas in de 18de eeuw is ontstaan. Een monogram „A.C.“ met het jaartal „1737“ aan de binnenkant zou in verband kunnen staan met de bouwperiode. In de kerkrekeningen van de parochie lijkt de naam voor het eerst in 1750 op als „Jöchlsteinerkapelle nebst Griesenau“.
Antwoorden op mogelijke redenen voor de bouw op deze uitzonderlijke plek en op de naam van de kapel heeft de bevolking in de mondelinge overlevering gezocht door middel van verschillende sagen. In al deze verklaringssagen speelt de figuur van de duivel een rol.
Beda Weber geeft al in 1837 een verhaal weer, volgens hetwelk de kapel op de geïsoleerde rots is gebouwd „nadat een kwaad duiveltje uit de plek was verdreven, dat de passerende kerkgangers uitdaagde en bespotte“. Een tweede, ook in het nabijgelegen Kössen bekende vorm vertelt over een meisje dat onverzadigbaar wilde dansen. Dit deed zij uiteindelijk met de duivel, wiens dierenpoten zichtbaar werden toen men haar met de danser naar deze kapel leidde. Volgens een ander verhaal wilde de duivel verhinderen dat een boerin uit dank voor een gelukkig overstand van ziekte ter ere van de Moeder Gods een kapel liet bouwen, en gooide uit woede een bergtop van de Kaisergebirge naar de bouwplaats. Door het gebed van de boerin daalde de rots echter slechts langzaam neer en boorde zich zo in de grond, alsof hij daar geplaatst was. Als dank werd daarop de kapel opgericht.
Opmerkelijk is in ieder geval de poging tot een interpretatie van een althans antiek aandoende cultusplaats door barokke kunst en christelijke geloofsopvattingen van deze tijd. Een vergelijking en een verwantschap van het rotsheiligdom met dat van Maria Stampfanger bij Söll zijn ook niet te ontkennen.
De kapel is gebouwd als staande constructie met verticale houten bekleding, een ingetrokken, recht sluitende altarnis en een gebogen, met schindels gedekt tentdak en wordt toegankelijk gemaakt via een trap die in natuursteen is geplaatst bij de rots. De houten bekleding werd in 1983 tijdens de laatste restauratie van de kapel grotendeels vernieuwd. Via een eenvoudige, rechthoekige houten deur betreedt men de gebedsruimte, waarvan de muren zijn beschilderd in een rood steenmotief. Van het oorspronkelijk zeer rijke inventaris is het grootste deel helaas gestolen. Alleen uit de literatuur is bekend dat er drie votiefschilderijen uit de 18de eeuw waren, die echter opnieuw aanwijzingen over de barokke oorsprong van de kapel mogelijk maken: Een voorstelling was Christus op de Olijfberg, de andere twee (gedateerd 1729 en 1743) waren gewijd aan de Altöttinger Genade-Madonna. Toen de inrichting van de kapel in 1957 door Peter Thaler uit St. Johann in Tirol werd gerenoveerd, waren de twee panelen van 1729 en 1743 al verdwenen. Ook de altaarfiguur van de Zwarte Madonna van Altötting (buitengewoon met een witte gezicht) was op dat moment al niet meer aanwezig en was vervangen door die Hart-Jezus-beeld dat ook nu nog in de blauw geschilderde altarnis achter het barokke honingraathek zichtbaar is. Het derde votiefbeeld en een ander uit het jaar 1865 met een Maria-Hilf-voorstelling moeten korte tijd later zijn verdwenen. Van de in olie op hout geschilderde, barokke beeldcyclus onder het tentdak is alleen de middelste voorstelling van de heilige Michaël als zielenweger origineel behouden. De vier andere scènes (Maria Boodschap, Christus' Geboorte, Vlucht naar Egypte, Heilige Wandel) zijn tijdens de renovatie van 1957 door Berta Thaler, de dochter van Peter Thaler uit St. Johann in Tirol, opnieuw gemaakt naar motieven van Giotto. Maar ook deze voorstellingen werden gestolen, tegenwoordig zijn daarvan alleen nog maar de naar fotografische voorbeelden geschilderde kopieën door de Kitzbüheler restaurateur Hermann Mayr behouden.
Aan de voet van het rotsblok is het gemetselde nisbeeldhek met een met schindels gedekt lessenaarsdak en een houten balusterhek voor de segmentboognis gebouwd. In 1977 werd tijdens de renovatie van het beeldhek door de eigenaarsfamilie het kruisbeeld in de nis opnieuw vervaardigd ter vervanging van het gestolen.
Literatuurvermelding: Dorfbuch Kirchdorf in Tirol